2.5. Kỹ năng đề nghị sự giúp đỡ
Đối với các em học sinh lớp 1, các em thường sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình tiếp thu kiến thức mới, trong môi trường học đường cũng như trong cuộc sống. Sẽ thật đáng lo ngại nếu các em chỉ giữ im lặng vì ngại mở lời nhờ người khác giúp đỡ. Ba mẹ hãy sớm trang bị cho trẻ kỹ năng đề nghị sự giúp đỡ cũng như khả năng tự ứng biến khi gặp vấn đề để trẻ luôn được giúp đỡ kịp thời:
- Hỏi sự giúp đỡ của bạn bè, thầy cô đối với một bài học mà trẻ chưa rành dù đã cố gắng nghiên cứu rất kỹ.
- La lớn nếu gặp kẻ xấu hay bất kỳ tình huống bất ngờ nào đó xảy đến.
- Học cách yêu cầu sự giúp đỡ một cách cầu thị và chân thành nhất.
- Ghi nhớ số điện thoại của ba, mẹ, anh, chị hoặc bất kỳ người thân nào trong gia đình để đề phòng trường hợp cần đến.
- Nắm bắt một số cách giải quyết đối với một số trường hợp trẻ thường gặp phải.
2.6. Tự lập, có thể tự chăm sóc, tự phục vụ bản thân
Tuy con vẫn còn nhỏ tuổi và cần sự trợ giúp của ba mẹ, nhưng nếu cứ chỉ sống trong sự đùm bọc của ba mẹ, trẻ sẽ khó phát triển một cách toàn diện. Ngoài ra, nếu được trang bị những kỹ năng độc lập này từ sớm, ba mẹ cũng sẽ yên tâm được phần nào khi con học tập và ăn ở tại trường.
Trong sinh hoạt hàng ngày, ba mẹ hãy hướng dẫn trẻ một số công việc như:
- Tự lập trong việc ăn uống, tự dọn dẹp trong và sau khi ăn, tự biết uống nước khi thấy khát, biết cách tôn trọng người nấu ăn và biết cách vệ sinh sạch sẽ trước, trong và sau khi ăn.
- Tự chăm sóc cơ thể, giữ gìn vệ sinh chung và vệ sinh cá nhân, tự vệ sinh cá nhân và tự sử dụng nhà vệ sinh khi cần thiết.
- Tự biết cách mặc quần áo và đi giày, dép, biết giữ gìn tư trang cá nhân.
2.7. Kỹ năng bảo vệ bản thân khi đi lạc
Đôi khi, bản tính hiếu kỳ, năng động và tò mò khiến trẻ có thể đi lạc hoặc nghe theo lời dụ dỗ của kẻ xấu. Vì vậy, ba mẹ cần đặc biệt lưu ý chỉ dạy cho trẻ một số cách ứng phó trong trường hợp trẻ không may gặp phải tình huống này, chẳng hạn như:
- Biết cách từ chối tất cả lời mời hay đồ vật của người lạ.
- La lớn yêu cầu sự giúp đỡ nếu không thể kháng cự.
- Ghi nhớ số điện thoại, thông tin của người thân trong gia đình và cả địa chỉ nhà.
- Biết cách nhờ cậy sự hỗ trợ của người xung quanh, nếu có thể, hãy hướng dẫn trẻ những nơi đáng tin cậy để đề nghị sự trợ giúp.
- Biết cách giữ bình tình và không hoảng loạn khi đi lạc.
Ba mẹ cũng cần phối hợp chặt chẽ với nhà trường trong việc đưa đón con cũng như giám sát các hoạt động của con tại trường, lớp. Hãy luôn đảm bảo rằng con luôn ở trong một vòng tròn bảo vệ khép kín mà ở đó con sẽ có sự an toàn tuyệt đối.
2.8. Kỹ năng phòng chống xâm hại
Thông thường, các em mới vào lớp 1 sẽ không biết được đâu là hành động yêu thương và đâu là hành vi đồi bại. Nếu chúng ta không chỉ dạy các em cách phân biệt và phòng vệ từ sớm, hậu quả sẽ rất khôn lường.
Để giảm thiểu tối đa nguy cơ trẻ gặp phải vấn nạn này, ba mẹ hãy luôn luôn cởi mở hơn trong việc giáo dục cho trẻ những kiến thức liên quan đến giới tính, bộ phận sinh dục cũng như mức độ thân mật cho phép. Ngoài ra, hãy hướng dẫn trẻ một số cách để bảo vệ bản thân, hạn chế tiếp xúc với người lạ và biết cách lên tiếng nếu không may gặp phải tình huống đó. Ba mẹ cũng có thể đưa ra một số tình huống giả định để trẻ phân biệt được đâu là hành vi xâm phạm cần phải tránh xa.
2.9. Kỹ năng vận động
Để phát triển một cách toàn diện nhất, trẻ cũng nên rèn luyện tinh thần thể dục, thể thao của mình. Bước vào lớp 1, việc học đôi khi sẽ chiếm nhiều thời gian nên trẻ sẽ dễ cảm thấy mệt mỏi và uể oải. Hơn nữa, đây cũng là giai đoạn vàng để trẻ phát triển thể chất của mình. Thế nên, ba mẹ hãy khuyến khích trẻ dành thêm thời gian cho việc tập luyện, vui chơi, dù đó là hoạt động ở lớp hay ở nhà.
Ba mẹ hãy tìm hiểu xem trẻ có hứng thú với môn thể thao nào để từ đó đưa ra định hướng luyện tập cho trẻ. Để đảm bảo thời gian học tập và thời gian rèn luyện thể chất, ba mẹ cũng cần xây dựng một thời gian biểu bao gồm các hoạt động trong tuần hoặc trong ngày sao cho phù hợp. Một điều mà ba mẹ cần đặc biệt lưu tâm là hãy chỉ chọn những môn thể thao và những hoạt động vừa với sức lực với trẻ.
2.10. Giữ trật tự trong lớp học
Giữ trật tự trong lớp học cũng là một trong những kỹ năng trẻ cần được trang bị khi bước chân vào lớp 1. Để trẻ sớm có thói quen này, ba mẹ có thể áp dụng một số biện pháp khen phạt thích đáng khi con học tập hay sinh hoạt tại nhà.
Ba mẹ cũng cần nói ra lý do vì sao trẻ phải giữ trật tự trong lớp học để tránh ảnh hưởng đến việc học của mình và của bạn bè. Không chỉ trong phạm vi lớp học, trẻ cũng cần được khuyến khích giữ im lặng tại một số nơi trang trọng như các buổi chào cờ hay các buổi lễ quan trọng.
3. Chuẩn bị tâm lý cho trẻ khi bước vào lớp 1
Để con có một tâm thế tự tin và sẵn sàng bước vào lớp 1, ba mẹ hãy giúp con chuẩn bị một tâm lý thật vững vàng. Không còn là những hoạt động vui chơi như chương trình mầm non, giờ đây, các em sẽ dành nhiều thời gian hơn cho việc học một cách nghiêm túc và kỷ luật nhất. Điều này cũng đòi hỏi các em phải có sự thích ứng nhanh chóng với những thay đổi của các hoạt động diễn ra trong ngày.
Hơn nữa, đối với một số bé đã quen với sự chăm sóc của ba mẹ hay các cô giáo mầm non, các em sẽ gặp khó khăn khi phải thay đổi môi trường sinh hoạt mới, nơi các giáo viên sẽ dành phần lớn sự quan tâm cho việc học tập của các em. Áp lực về thành tích học tập cũng sẽ là một trong những vấn đề mà các em học sinh lớp 1 phải sớm làm quen.
Chính những thay đổi về mặt tâm sinh lý cũng như một số áp lực vô hình đã khiến cho các em có cảm giác hoang mang, lo sợ khi biết mình sắp vào lớp 1. Nếu không có sự chuẩn bị tâm lý cũng như sự can thiệp kịp thời của ba mẹ, con sẽ dễ gặp trở ngại trong một môi trường hoàn toàn mới này.
Đó cũng là lý do giải thích vì sao ba mẹ cần thực hiện một số công tác tư tưởng theo cách dễ tiếp thu nhất trước khi con chính thức bắt đầu hành trình của mình. Ba mẹ cũng cần lưu ý rằng ở độ tuổi này, ba mẹ chính là những người cộng sự tuyệt vời giúp con vượt qua mọi rào cản. Vì vậy, hãy làm hậu phương hẫu thuận cho con về tất cả mọi mặt, chẳng hạn như:
- Trở thành một người bạn luôn kề vai sát cánh bên con trên mỗi bước hành trình con đi và cũng cần tôn trọng quyền riêng tư của con.
- Lắng nghe mọi câu chuyện của con và cùng con trao đổi, thảo luận nếu đó là điều làm con thắc mắc hoặc nghi vấn.
- Khơi gợi sự yêu thích đối với việc học trong con. Ba mẹ cũng cần hạn chế việc trách mắng nếu con không làm bài tốt hay đạt điểm kém trong học tập.
- Trao đổi thật chi tiết với con về những hành trang mà cả gia đình cần chuẩn bị để con vào lớp 1 tốt nhất.
- Dành thời gian để đưa con tham quan trường Tiểu học mà con sẽ được học. Giới thiệu với con về những không gian học tập, các môn học tại trường, những hoạt động hiện có của trường,…
- Điều chỉnh thời gian của các hoạt động hàng ngày của con như ăn đúng bữa, ngủ đủ giấc, nghỉ ngơi đúng cách.
- Giúp con tìm những nhóm bạn có cùng sở thích để con dễ dàng làm quen và bắt nhịp với bạn bè.